Thị trường tài chính khái niệm chức năng vai trò cấu trúc và thực trạng

Thị trường tài chính

Thị trường tài chính một cụm từ khá quen thuộc đối với hoạt động của các doanh nghiệp. Tìm hiểu sâu về thị trường tài chính qua khái niệm, chức năng, vai trò, cấu trúc và thực trạng của thị trường tài chính của Việt Nam hiện nay qua bài viết dưới đây

Thị trường tài chính

Tổng quan thị trường tài chính

Cơ sở hình thành thị trường tài chính là mối quan hệ giữa các thị trường cơ bản: Thị trường tài chính, thị trường hàng hóa dịch vụ, thị trường các yếu tố sản xuất có tác động qua lại với 2 chủ thể nhà sản xuất và người tiêu dùng

Sự phát triển của các hình thái thị trường tài chính

  • Hình thức giản đơn nhất quan hệ vay mượn giữa các tầng lớp dân cư hoặc quan hệ tín dụng thương mại giữa các doanh nghiệp
  • Hình thức thứ hai: Thông qua các tổ chức tài chính trung gian như ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng các công ty tài chính
  • Hình thức thứ 3: Chủ thể đại diện cho nhu cầu vốn đầu tư chủ động tìm kiếm nguồn đầu tư bằng cách phát triển các chứng từ có giá

Bạn đang xem bài viết thị trường tài chính khái niệm chức năng vai trò cấu trúc và thực trạng

1. Khái niệm thị trường tài chính

Thị trường tài chính là thị trường giao dịch các loại tài sản tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu,…Thành phần tham gia giao dịch trên thị trường tài chính bao gồm hộ gia đình, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính trung gian và Chính phủ là những người tham gia mua và bán các loại tài sản tài chính-hàng hóa của thị trường tài chính

  • Nền kinh tế muốn phát triển được trước hết phải đáp ứng những nhu cầu về vốn đầu tư. Muốn có vốn đầu tư lớn và dài hạn cần gia tăng tiết kiệm. Đây chính là mối quan hệ nhân quả giữa tiết kiệm và đầu tư và là nền tảng để phát triển kinh tế xã hội, mở rộng sản xuất kinh doanh.
  • Trong nền kinh tế, nhu cầu về vốn để đầu tư và các nguồn tiết kiệm có thể phát sinh từ những chủ thể khác nhau. Những người có cơ hội đầu tư sinh lợi thì thiếu vốn, những người có vốn nhàn rỗi lại không có cơ hội đầu tư. Từ đó hình thành quá trình dịch chuyển vốn từ những người có vốn nhàn rỗi sang những người cần vốn để thỏa mãn nhu cầu của nhau.
  • Việc dịch chuyển vốn đó được thực hiện trong thị trường tài chính.Trên thực tế thị trường tài chính được coi là nơi tập trung huy động các nguồn vốn trong xã hội để tài trợ ngắn hạn, trung hạn và dài hạn cho các chủ thể cần vốn trong nền kinh tế thông qua quá trình mua bán, chuyển nhượng các tài sản tài chính tài chính.
  • Các tài sản tài chính ở đây có thể là các công cụ vốn xác nhận sự đóng góp của các chủ thể như cổ phiếu, cũng có thể là các công cụ nợ để ghi nhận một khoản vay mượn như trái phiếu, tín phiếu và cả những công cụ tài chính phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng hoán đổi…

Điều kiện cần thiết để hình thành thị trường tài chính

  • Nền kinh tế hàng hóa phát triển, tiền tệ ổn định
  • Các công cụ tài chính phải đa dạng
  • Hình thành và phát triển các tổ chức trung gian tài chính
  • Hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý
  • Xây dựng được cơ sở vật chất kỹ thuật
  • Cần có đội ngũ các nhà kinh doanh, các nhà quản lý am hiểu kiến thức của thị trường tài chính

Các yếu tố cơ bản của thị trường tài chính:

Bao gồm 3 yếu tố cơ bản

  • Đối tượng của thị trường tài chính là những nguồn cung và nguồn cầu về vốn
  • Công cụ tham gia vào thị trường tài chính bao gồm các chứng từ có giá trị do các chủ thể phát hành
  • Chủ thể của thị trường tài chính là những thể nhân và pháp nhân tham gia TTTC chủ yếu là các công ty tài chính, công ty bảo hiểm, ngân hàng, quỹ đầu tư…

2. Chức năng của thị trường tài chính

  • Dẫn nguồn tài chính, thể hiện khả năng cung ứng nguồn tài chính đến những chủ thể cần nguồn tài chính
  • Chức năng kích thích tiết kiệm và đầu tư
  • Chức năng hình thành giá các tài sản tài chính
  • Chức năng tạo tính thanh khoản (Khả năng chuyển đổi thành tiền) cho tài sản tài chính
  • Thị trường tài chính đóng vai trò là kênh dẫn vốn từ người tiết kiệm đến người kinh doanh. Giúp cho việc chuyển vốn từ người không có cơ hội đầu tư sinh lợi đến những người có cơ hội đầu tư sinh lợi.
  • Thị trường tài chính thúc đẩy việc tích lũy và tập trung tiền vốn để đáp ứng nhu cầu xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, sản xuất kinh doanh.
  • Thị trường tài chính giúp cho việc sử dụng vốn có hiệu quả hơn, không chỉ đối với người có tiền đầu tư mà còn cả với người vay tiền để đầu tư. Người cho vay sẽ có lãi thông qua lãi suất cho vay. Người đi vay vốn phải tính toán sử dụng vốn vay đó hiệu quả nhất do họ phải hoàn trả cả vốn và lãi cho người cho vay đồng thời phải tạo thu nhập và tích lũy cho chính bản thân mình.
  • Thị trường tài chính tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các chính sách mở cửa, cải cách kinh tế của Chính phủ thông qua các hình thức như phát hành trái phiếu ra nước ngoài, bán cổ phần, thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các ngành sản xuất kinh doanh trong nước.
  • Chức năng cung cấp thông tin kinh tế và đánh giá giá trị của doanh nghiệp.

3. Vai trò của thị trường tài chính

  • Tạo lập nguồn vốn cho nền kinh tế, thị trường tài chính thu hút, huy động các nguồn tài chính trong và ngoài nước, khuyến khích tiết kiệm và đầu tư
  • Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế, thị trường tài chính góp phần thúc đẩy, nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính
  • Đẩy nhanh quá trình tự do hóa tài chính và hội nhập quốc tế

4. Cấu trúc thị trường tài chính Việt Nam hiện nay

Căn cứ vào thời gian sử dụng nguồn tài chính huy động được

  • Thị trường tiền tệ: Là một thị trường tài chính chỉ có các công cụ ngắn hạn (kỳ hạn thanh toán dưới 1 năm);
  • Thị trường vốn: Là thị trường diễn ra việc mua bán các công cụ nợ dài hạn như cổ phiếu, trái phiếu. Thị trường vốn được phân thành ba bộ phận là thị trường cổ phiếu, các khoản cho vay thế chấp và trái phiếu.

Thực trạng thị trường tài chính

Hiện nay thị trường tài chính Việt Nam có sự phát triển mạnh mẽ cả về chiều dọc và chiều sâu trong đó có các thị trường

  • Hệ thống ngân hàng thương mại
  • Các tổ chức tài chính
  • Thị trường trái phiếu và cổ phiếu
  • Thị trường bảo hiểm

Thực trạng hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính

Là các thị trường giữ vai trò quan trọng trong khu vực tài chính Việt Nam, nơi cung cấp vốn chủ yếu cho các loại hình doanh nghiệp. Về tốc độ tăng trưởng tín dụng có ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế
Hệ thống ngân hàng của Việt Nam hiện nay bao gồm

  • Ngân hàng thương mại nhà nước
  • Ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước
  • Ngân hàng thương mại cổ phần
  • Qũy tín dụng nhân dân trung ương
  • Qũy tín dụng nhân dân cơ sở
  • Ngân hàng liên doanh
  • Chi nhánh ngân hàng nước ngoài
  • Ngân hàng 100% vốn nước ngoài
  • Văn phòng đại diện của ngân hàng nước ngoài
  • Công ty tài chính
  • Công ty cho thuê tài chính

Cơ chế và tác động của các ngân hàng và tổ chức tài chính vào thị trường tiền tệ được thể hiện ở sự tập trung các công cự điều hành chính sách tiền tệ và các nghiệp vụ ngân hàng Trung ương

Ngân hàng nhà nước chuyển sang thực hiện cơ chế điều hành lãi suất cơ bản với hình thức hàng tháng công bố lãi suất cơ bản, vẫn quy định về

  • Lãi suất tái cấp vốn
  • Lãi suất chiết khấu
  • Lãi suất nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ
  • Lãi suất thị trường mở
  • Lãi suất thị trường đấu thầu tín phiếu kho bạc nhà nước
  • Tác động vào
  • Lãi suất thị trường
  • Lãi suất huy động vốn
  • Lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng

Khi các ngân hàng nhà nước có sự điều chỉnh tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc có tác động tới các tổ chức tín dụng làm tăng chi phí đầu tư

Các giải pháp đặt ra cho các tổ chức tín dụng là giữ nguyên lãi suất huy động vốn thì phải tăng lãi suất cho vay hay trường hợp nữa là đồng thời tăng lãi suất cho vay và tăng lãi suất huy động vốn

Cùng với sự phát triển của các rổ chức tài chính trung gian đặc biệt là các tổ chức tín dụng thực hiện theo cơ chế điều hành chính sách tiền tệ và các nghiệp vụ của ngân hàng trung ương phù hợp với thông lệ quốc tế, các ngân hàng và tổ chức tích cực tham gia vào các hoạt động huy động vốn và cho vay cạnh tranh mạnh mẽ với nhau trên thị trường tiền tệ làm thúc đẩy thị trường tiền tệ phát triển

Tham khảo bài viết: Hướng dẫn đọc báo cáo tài chính ngân hàng

Thực trạng thị trường tiền gửi và huy động vốn

Ở Việt Nam đây là thị trường có sự sôi động và cạnh tranh mạnh mẽ nhất trong việc thu hút tiền nhàn rỗi trong cộng đồng dân cư
Các tổ chức tài chính đưa ra các hình thức

  • Cạnh tranh khuyến khích khách hàng mở các tài khoản các nhân
  • Cạnh tranh bằng việc thu hút tiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức kinh tế – xã hội
  • Cạnh tranh thu hút tiền gửi tiết kiệm
  • Phát hành các chứng chỉ tiền gửi, phát hành trái phiếu, kỳ phiếu với mục đích huy động vốn có thời hạn trên 6 tháng với lãi suất thấp

Trong những năm gần đây có sự cạnh tranh sôi động trên thị trường tiền gửi và huy động vốn mà đặc biệt phải kể đến các tổ chức trung gian tài chính với cách thực hiện đa dạng và phong phú các sản phẩm và dịch vụ làm thu hút tiền gửi và huy động vốn nhưng vẫn còn hạn chế là chưa thu hút được tối đa tiền gửi không kỳ hạn hiện đang ẩn ở trong dân cư, một nguồn vốn rất lớn và quan trọng đối với sự phát triển thị trường tiền tệ

Nguyên nhân của thực trạng trên

  • Các ngân hàng trung ương chưa thực sự mạnh cùng với năng lực điều hành về chính sách tiền tệ và vận hành nghiệp vụ của ngân hàng trung ương còn hạn chế, chưa có sự hoạt động có hiệu quả từ các tổ chức tín dụng. Nợ xấu đang có xu hướng gia tăng trở lại khiến việc tăng vốn điều lệ để đảm bảo tỷ lệ an toàn theo thông lệ quốc tế
  • Việc cổ phần hóa ngân hàng thương mại nhà nước còn khá chậm làm cản trở sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam
  • Sự điều hành quản lý của các nhà quản trị của các ngân hàng thương mại cổ phần chưa dứt khoát còn chần chừ khiến cho việc đưa cổ phiếu lên niêm yết chậm trễ

Xem thêm bài viết: Hướng dẫn đọc và lập báo cáo tài chính

Thị trường tài chính khái niệm chức năng vai trò cấu trúc và thực trạng
5 (100%) 3 votes

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*